Gotham’da Bir Sisifos: Joker Filmi Özelinde Hegemonik Erkekliğin İnşası

Özellikle 1980’lerin başından itibaren, kadının toplumsal cinsiyet düzeni içerisindeki konumuna yoğunlaşan araştırmalarda, çalışmaların ihmal edilen bir boyut olarak görülen ‘erkeklikler’ üzerine yoğunlaştığı görülmektedir. Tarihsel süreç içerisinde, toplumsal yapıdaki değişimlere paralel olarak, “Erkeklik”, önemli değişimler geçirse de, hegemonik bir güç olarak varlığını sürdürmüştür. Bu minvalde erkekliğin tanımı ve erkeklik algısı da değişim geçirmiş, farklı toplumlarda farklı hegemonik bir yapıya bürünmüştür. Toplum tarafından erkeklerden beklenilen çeşitli rol biçimleri, onların toplum içerisinde ya üst tabakalarda konumlanmasına ya da toplumda ikincil plana itilmesine neden olmaktadır. Avustralyalı sosyolog Raewyn Connell erkeklik olgusunu Gramsci’den esinlenerek ödünç aldığı hegemonya kavramı ile sentezleyerek, erkeklikler arasındaki eşitsiz güç ve iktidar ilişkilerini ‘hegemonik erkeklik’ ekseninde ele almıştır. Bu çalışmada Todd Phillips’in 2019 yılında çekmiş olduğu Joker filmi, R. W. Connell’ın hegemonik erkeklik çerçevesinde nitel araştırma yöntemlerinden sosyolojik film analizinden yararlanılarak çözümlenmiştir. Filmden hareketle, hegemonik erkekliğin ezme/ezilme hiyerarşisi zemininde toplum içerisinde nasıl bir eşitsizlik yarattığı, bu eşitsizlikler sebebiyle karşılaşılan engeller ve bu engellerle mücadele erkeklik perspektifinden eleştirel bir bakış açısıyla incelenmiştir.

Especially since the early 1980s, it has been observed that studies focusing on the position of women in the gender order have focused on 'masculinities', which is seen as a neglected dimension. In the historical process, in parallel with the changes in the social structure, "Masculinity", although it has undergone significant changes, as a hegemonic force, has continued to exist. In this respect, the definition of masculinity and the perception of masculinity have also changed and assumed a different hegemonic structure in different societies. Various forms of roles expected by society from men cause them to be positioned in the upper strata of society or to be pushed to the secondary level in society. Australian sociologist Raewyn Connell synthesized the concept of masculinity with the concept of hegemony, inspired by Gramsci, and discussed the unequal power and sovereignty relations between masculinities on the axis of 'hegemonic masculinity'. In this study, Todd Phillips' movie Joker, shot in 2019, was analyzed by using sociological film analysis, one of the qualitative research methods, within the framework of R. W. Connell's hegemonic masculinity. Based on the movie, how hegemonic masculinity creates inequality in the society on the ground of the hierarchy of oppression, the obstacles encountered due to these inequalities and the struggle with these obstacles has been critically examined from the perspective of masculinity.